Beeldkwaliteit en techniek

Vaak heeft iemand vooraf een bepaald idee van wat hij of zij voor ogen heeft. Het hebben van een idee is heel belangrijk, maar als vervolgens de beoogde resultaten niet behaald worden kan het heel teleurstellend zijn.

Resultaten die niet onhaalbaar zijn, maar door ongelukkige omstandigheden, apparatuur die niet toereikend genoeg is of door gebrek aan ervaring en kennis voor alsnog uitblijven.

Zichtbare en meetbare kwaliteit

Beeldkwaliteit en techniek zijn nauw verbonden.  Hoewel het waar is dat je ook met minder vernuftige apparatuur tot hele goede resultaten kunt komen, is het vaak wel zo dat met betere apparatuur sneller en gemakkelijker tot het gewenste resultaat kan komen.  Onder beter kan een hoop verstaan worden en hangt sterk af van specifieke situaties en bepaalde wensen.

Het kan teleurstellend zijn wanneer een interessant en mooi tafereel heel plat en onuitgesproken tot uitdrukking komt. Neem bijvoorbeeld een zonsondergang.  Dit kan spectaculair zijn, maar met foto’s die met veel telefooncamera’s gemaakt zouden worden komt dit slecht tot nauwelijks tot zijn recht.

Nog teleurstellender is wanneer een zich een moment voordoet om bijvoorbeeld een foto van een unieke of schaarse gebeurtenis vast te leggen en je wordt belemmerd bij het fotograferen ervan.

In dit artikel worden enkele technieken, natuurkundige fenomenen, allerlei dikwijls gemaakte fouten, verkeerde inschattingen en andere zaken met relatie tot de beeldkwaliteit besproken.

Uitdagingen en valkuilen

Heb je lang al een bepaald soort foto willen maken?  Lukt het maar niet om goede video’s te maken met weinig licht?  Heb je op vakantie moeite met het vastleggen van allerlei taferelen?

Loop je aan tegen beperkingen en ben je ontevreden met je huidige camera, wil je meer dan je huidige camera je kan bieden of ben je benieuwd naar de mogelijkheden van camera’s en herken jij jezelf in één of meer van deze passages?

Je hebt genoeg van lange en anticlimactische recensies lezen met onvolledige of zelfs bizarre conclusies.

Je wordt moe van hoofdzakelijk informatie te moeten putten uit teksten die weinig diepgaand zijn en als advertenties geschreven zijn.

(Wat geregeld het geval blijkt te zijn!)

Je bent het zat dat er geen aandacht geschonken wordt aan andere mogelijkheden van camera’s.

Je wilt weten waarom je een miskoop hebt gedaan en hoe je dit had kunnen voorkomen. 

Je raakt geïrriteerd door de overdaad aan jargon, marketingtermen en technische bewoordingen.

Je wilt iets bereiken of simpelweg betere foto’s, video’s en bewerkingen daarvan maken.

Zo ja, dan zal deze website waarschijnlijk goed bij jou aansluiten. 

Naast camera’s is er ook aandacht voor objectieven (oftewel lenzen), flitsers en andere accessoires en apparatuur.

Hoe en waar te beginnen?

Het doel van deze website is eenvoudig: om iedereen die foto’s, video’s of beide wil maken en hiermee te helpen op een zo helder mogelijke manier en in begrijpelijke taal. 

Kortom, om jou beter te helpen met het vinden, kiezen èn gebruiken van de gewenste camera-apparatuur. 

Keuzemogelijkheden

De keuze van de apparatuur kan moeilijk en soms ook verwarrend zijn, zeker voor mensen die alleen ervaring hebben met foto’s maken met de camera in hun telefoon. 

Het vinden van de juiste camera-apparatuur wordt bemoeilijkt door de vele keuzes die gemaakt kunnen worden.

Denk bijvoorbeeld aan fototoestellen, waar allerlei typen, merken, modellen en varianten van bestaan, met een flinke overlap qua mogelijkheden, met uiteenlopende prijs- en kwaliteitsklassen.

Verwarring kan ontstaan op het moment wanneer bijvoorbeeld de keuze gemaakt moet worden tussen een spiegelreflex of systeemcamera, in het geval van een type camera met uitwisselbare objectieven.  

Digitaal of analoog

De keuze voor digitale fotografie ligt vrij voor de hand, vanwege allerlei praktische voordelen.

Maar voor diegenen die de klassieke analoge fotografie prefereren, voor de karakteristieke eigenschappen qua contrast en kleur, zijn er nog volop mogelijkheden om met film en analoge fotografie aan de gang te gaan.

Veel mensen realiseren zich niet dat film nog gemaakt èn ontwikkeld wordt in Nederland, voor bijvoorbeeld de HEMA.  Op deze manier kunnen oude filmcamera’s nog gebruikt worden, waar de ontwikkelde negatieven of afdrukken simpelweg ingescand kunnen worden.

Analoog (bewegend) filmen is mogelijk, hoewel erg moeilijk en onpraktisch.  Het is sterk af te raden voor iemand met weinig tot geen ervaring.  Bedrijven als Lomography voorzien mensen hier nog in hun behoeften, zo verkopen zij zowel camera’s als film, hoewel de beoogde doeleinden vaak erg kunstzinnig te noemen zijn met veel imperfecties.

De apparatuur en de gewenste resultaten

Bij het vinden en kopen zal de meeste aandacht geschonken worden aan wat met de apparatuur gedaan kan worden en hoe, met de nadruk op de toepassingen en mogelijkheden in relatie tot wat jij voor ogen hebt. 

Dit zijn belangrijkere vragen en die beter zullen helpen bij het vinden van geschikte camera-apparatuur dan wanneer een keuze gemaakt wordt op basis van een specifiek merk, zoals bijvoorbeeld Canon, Nikon, Sony, Fujifilm of Pentax. Wel worden de voor- en nadelen, sterktes en zwaktes, van deze merken genoemd.

Deze aspecten worden dikwijls het uit het oog verloren, zeker bij het zien van allerlei foto’s en video’s die als voorbeelden gebruikt worden en pakkende marketingteksten.

De kosten

Goede foto’s en video’s maken met toegespitste camera-apparatuur hoeft niet duur te zijn!  Goedkope apparatuur is voor veel toepassingen minstens zo goed als dure apparatuur.  De voor- en nadelen bij goedkoop, als het ook duur kan, worden uiteraard in beschouwing genomen en uitvoerig besproken.

Waar het beste aankopen gedaan kunnen worden: in een speciaalzaak, zoals bijvoorbeeld CameraNU.nl of Kamera Express, met showroom en zelfs de mogelijkheid tot eventueel uitproberen van de apparatuur, of via hoofdzakelijk een webwinkel. Anders desnoods bij een algemene elektronicawinkel zoals MediaMarkt of een webwinkel als bol.com of Coolblue.

Beloftes en verwachtingen

Aan de hand van een verwachtingspatroon, doel of wens worden er aanbevelingen, adviezen, tips en andere nuttige informatie gegeven. Dit in tegenstelling tot hoe fabrikanten en veel winkels camera-apparatuur verkopen, waarmee ze met imposante marketingtermen, jargon en allerlei nummers mensen tot kopen proberen aan te sporen.

Zo gebeurt het dat mensen op deze manier van een koude kermis thuis kunnen komen wanneer een miskoop gedaan wordt, wanneer de apparatuur in kwestie niet de verwachtingen weet waar te maken.

Ontbrekende kennis en voorlichting

Eén van de meest belangrijke aspecten bij digitale fotografie en video-/cinematografie is de beeldsensor en met name de grootte van de sensor, ook het type sensor.

Veel mensen realiseren zich dit niet en lopen op deze manier tegen allerlei problemen aan dat zich dikwijls uit door verminderde beeldkwaliteit of simpelweg foto’s en video’s die absoluut niet overeenkomen met wat zij voor ogen hadden.

De beeldsensor

De beeldsensor is het hart van een digitale camera, zoals film dat was in een analoge camera.

Beeldkwaliteit en techniek: CCD beeldsensor (foto: C-M via Wikipedia/Wikimedia Commons)
(foto: C-M via Wikipedia/Wikimedia Commons)

In relatie tot beeldkwaliteit

Bij weinig licht worden de beperkingen van kleinere sensoren heel duidelijk.  Net zoals bij een telefooncamera worden beelden bij weinig licht heel wazig, onscherp en, nog storender, overladen met ruis en andere vertekeningen.

Scherpte-diepte

Daarnaast heeft een grotere beeldsensor ook invloed op de mate van de scherpte-diepte.  Bij een kleinere sensor is een groter gebied scherper dan bij een grotere sensor.

Dit heeft voor- en nadelen.  De voordelen spreken bijna voor zich, want hoe meer scherp des te meer er zichtbaar is.

Een nadeel is dat, bijvoorbeeld, bij portretfotografie de persoon in de voorgrond minder goed naar voren komt en waar een drukke achtergrond tot afleiding kan zorgen.

Het onderstaande voorbeeld laat zien hoe een onscherpe achtergrond tot een heel aangenaam resultaat kan leiden, wat heel geliefd is bij velen.

Camera kopen beeldsensor en kwaliteit

Een dergelijke foto wordt gebruikelijk met een middellang tot lang objectief geschoten, dikwijls 50 á 135 mm qua brandpuntafstand.  Vaak helpt het als de lens in kwestie snel tot heel snel is, met een maximale lensopening (ook wel diafragmabereik), zoals met een ƒ-stopwaarde van ƒ/2.8, ƒ/2 of sneller.  (Bij diafragmawaarden is een lager getal sneller.)

Beeldkwaliteit en techniek: diafragma

Met een telefooncamera is dit niet of nauwelijks te bewerkstelligen.  Althans, niet zonder softwarematige handelingen.

Bij de recentere en duurdere smartphones, zoals de Apple iPhone toestellen van de laatste jaren, is het mogelijk om een soortgelijk effect te evenaren, maar dit gebeurt dus ook door middel van een softwarematige truc en werkt niet altijd naar behoren.

Voor velen zal het goed genoeg zijn en het comfort van foto’s maken met een telefoon is daarbij natuurlijk ook bepalend.

Lichtgevoeligheid

Naast de maximale lensopening en de bovengenoemde voordelen hebben sommige sensoren ook qua toegepaste technieken en elektronische complexiteit een voorsprong op andere sensoren, wat zich met name uit op het vlak van lichtgevoeligheid, uitgedrukt in ISO-waarden.

ISO, DIN, GOST en ASA

ISO (International Organization for Standardization) is een overblijfsel uit het analoge tijdperk, wat destijds de waarde destijds de gevoeligheid van de film aangaf.  Naast ISO werden ondermeer ook DIN (Deutsches Institut für Normung), GOST (Gosudarstvenny Standart) en ASA (American Standards Association) gebruikt, voornamelijk in Duitsland, de voormalige Sovjet-Unie, Rusland en Amerika respectievelijk.

Tegenwoordig geeft het de sensorgevoeligheid aan, oftewel ISO geeft de mate van lichtgevoeligheid van de beeldsensor aan en wordt nog steeds gebruikt.

Veel mensen staan niet stil bij ISO, want veel camera’s in smartphones en de kleinere consumentencamera’s hebben dikwijls een automatische ISO-instelling, zonder dat er enige interventie van de gebruiker c.g. fotograaf of video-/cinematograaf wordt geëist.

De relatie tussen ISO en ruis en andere vertekeningen

Deze ISO-waarden gaan altijd gepaard met hoeveel ruis er op zal treden: hoe hoger de waarde, des te meer ruis er zal zijn.

Waar een hogere ISO-waarde meer licht zal registeren op de sensor, of film, werkt het dus ook ruis en andere vertekeningen in de hand.

Bij digitale fotografie, vooral met goedkopere camera’s en telefooncamera’s, is het vooral funest wanneer de sensor zowel kleiner en er softwarematig ruisonderdrukking is ingeschakeld.

Ruisonderdrukking of juist niet?

Bij diverse methoden van ruisonderdrukking kan het resultaat soms slechter zijn dan zonder, maar het is helaas niet altijd uit te schakelen.

Houd dit in gedachten bij het kiezen en aanschaffen van een camera.